Eşq asılılığı

Eşq gözəl şey yaxşı ya eşq asılılığı? Aşiq olduğu adam üçün özünü yox saymaq yoldaşlarına davamlı onu izah etmək ətrafıyla uyğunlaşma problemi yaşamaq və bəlkə də özünü yox etmək… Acıbadem Maslak Xəstəxanası Psixiatriya Kliniğindən Dos. Dr. Kültegin Ögel eşq asılılığın müalicə edilməsi lazım olan bir vəziyyət olduğunu söyləyir.

Eşq asılılığı

Eşq asılılığı; yaş cinsiyyət statü fərqi demədən həm kişiləri həm qadınları məhbus halına gətirir. Normal aşan kənarına keçən eşq asılıları aşiq olduğu adama fokuslandığı üçün bir müddət sonra iş edə bilməz hala gəlir. İctimai ətrafıyla da uyğunlaşmazlıq yaşayan eşq asılıları asılılıq səbəbiylə öz mənliyini şəxsiyyətini yox sayır. Bu vəziyyət onları; xoşlanan sevən və normal eşqi yaşayan kəslərdən ayıran təməl xüsusiyyətləri olaraq ortaya çıxır.

Acıbadem Maslak Xəstəxanası Psixiatriya Kliniğindən Dos. Dr. Kültegin Ögel eşqə asılı olanları normal eşqdən və sevməkdən ayıran fərqliliyi belə açıqlayır: "Eşqlə patoloji eşq hər an üçün bir-birinin içinə girə bilər. Ancaq eşq asılılığında tək şəxsiyyət bir əlaqə vardır. Adam özünü yox fərz edər yalnız qarşısındakı adam vardır. Normal eşqdən fərqi asılılıq səbəbiylə adamın gündəlik həyatın pozulması məsuliyyətlərin yerinə gətirilə bilməməsi işdən ayrılma intihar cəhdi kimi yanaşmalarda tapılmasıdır. Halbuki normalda sevmək çox daha fərqli bir vəziyyətdir. Birini sevdiyiniz zaman əlaqədə həm siz həm sevdiyiniz vardır."

Kasıbsa platonik zənginsə patoloji eşq olur

Eşq asılılığında tapılılan ictimai quruluşa görə fərqli tutumlar ortaya çıxır. Adamın aşağı sosyo iqtisadi səviyyədə olması eşqinin də platonik səviyyədə qalmasına gətirib çıxarır. Yüksək sosyo iqtisadi mövqedə isə eşqə daha dərin mənalar yüklənə bilir. Eşq asılılığının bir səbəbi deyil bir nəticə olduğuna toxunan Dos. Dr. Kültegin Ögel "Eşq asılılığının altında başqa problemlər yatır. Adam ağır depressiya yaşaya bilir ayrılıq qayğısı yaşayan bağlanma problemləri olan kəslərdə çox görülür. Qayğı pozuqluqları tək qala bilməmə adlandırılamayan davamlı narahatlıqlar başqa nöqtələr də çıxa bilir" deyir.

Eşq asılısı sevdiyinin üzünü belə xatırlaya bilmir

Asılının bilməsi lazım olan şeyin qarşısındakını özünün yaratdığı gerçəyi olduğuna vurğu edən Dos. Dr. Kültegin Ögel bunları söyləyir: "Bir çox eşq asılısı ‘asılı olduğunuz adamın üzünü xatırlayın' dediyimizdə heç xatırlaya bilməz bəziləri də xatırlamaqda çətinlik çəkər. Amma gündəlik həyatına baxdığınızda onsuz dayana bilmirdir davamlı düşünüb yata bilmirdir. Halbuki qarşısındakını həddindən artıq dəyər verərək ucaltmasının səbəbi özüdür… Olmasını istədiyimiz bir çox xüsusiyyəti qarşımızdakına veririk. Bu narsistik bir vəziyyət. ‘Mən qarşımdakını özüm üçün yaradaram əslində mən varam' deyirik."

Eşq asılısı kişi saxlanır

Eşq asılılığı qadınlarda və kişilərdə fərqli seyr edilir. Kişilərdə maskalı bir şəkildə ortaya çıxır. Kişi qarşısındakına böyük bir eşq eşitdiyini özünü yox etməyə hazır olduğunu söyləməkdə çətinlik çəkir. Eşq asılısının ümumi rəftarı olan 'mən sənsiz ola bilməm' yanaşmas(n)ı yerinə həddindən artıq qısqanclıqlar çıxarır. Başqa davranış formaları yaradıb öz problemlərini gizləyir. Amma bu maskanı qaldırdığınızda altdakı aşan quruluşu qadın kişi fərqi göstərmir. Adamın özünü yox etdiyi özünə zərər verdiyini bildiyi halda məntiqsiz də tapdığı halda davam etməkdə israrçı olduğu ehtiraslı bir əlaqə növü olur. Dos. Dr. Kültegin Ögelə görə eşq asılısı kişilərin üç tipi var: Bir qrup tək adama asılılıq yaşayır. İkinci qrup bərabər/yoldaşlar dəyişdirən hər dəyişdirdiyində asılılıq səviyyəsində yaşayan kəslərdən meydana gəlir. Üçüncü qrupdakılar isə dönemsel eşq asılıları deyilən və müəyyən dövrlərdə bunu asılılıq olaraq yaşayan kəslərdən meydana gəlir.

Eşq asılısı qadınsa dolu dolu yaşayır

Əgər aşan asılısı olan qadınsa duyğularını olduğu kimi göstərir müsbət və mənfi yanlarıyla sonuna qədər eşqini yaşayır. Qadınlar da eşq asılısı olduqlarında kişilər kimi eşqi şiddətli bir şəkildə yaşayıb qarşısındakını öldürə bilir. Ancaq qadınları müalicə etmənin kişilərə görə daha asan olduğunu ifadə edən Dos. Dr. Kültegin Ögel "Kişilər problemi qəbul etmədiklərindən daha çətin müalicə edilə bilir. ‘Sevgilim olan qadın üçün sürünürəm' deyən kişi sayı qadınlara görə daha azdır" deyir.

Evlilik dayandıra bilməz ehtiraslı eşqdə məntiq yoxdur

Eşqə asılı olan kəslərdə evlilik bağlayıcı bir ünsür olmur. Çünki patoloji eşqdə məntiq yox! Adam bəzən öz-özünə ya da getdiyi həkimə şikayətlənir: "'Asılısı olduğum adam elə çox yaraşıqlı bir adam ya da çox gözəl bir qadın deyil. Amma onu düşünmədən edə bilmirəm özümü məhv edirəm' deyir. Burada adamın özünə məntiqli davrana bilmirəm deyə qızmaması lazımdır. Özünə qızdığı müddətcə özünü yox edir. Asılısı olduğu adamı davamlı düşündüyü müddətcə o adamın dəyəri artır. Dəyəri artdıqca da asılı adam özünə dəyər vermir. Bu vəziyyətdə tam bir kısırdöngü ortaya çıxır."

Necə kömək edilə bilər?

* Eşq asılıları daha çox öz istəyiylə həkimə müraciət edər. Ancaq müalicələrin müddəti bir-birindən fərqlidir. Çox qısa da çox uzun da müddət bilər. Altda yatan vəziyyətə çox bağlıdır.
* Adamın həyatında başqa heç bir şey yoxsa yalnız bir adamla əlaqəsi varsa həyatda özünü qiymətli hiss edə biləcəyi heç bir şey yoxsa asılılıqdan xilas olması daha çətin ola bilir.
* Asılılığın sona çata bilməsi üçün adamın dəyişməsi lazımdır. Özünü dəyişdirmədiyi müddətcə asılılıqdan xilas olması mümkün ola bilmir.
* Eşq asılılığında adam onu düşünməməm lazımdır desə belə düşünür.
* Asılılığın meydana gəldiyi əlaqələr tam yaşanmamış əlaqələrdir. Yarıda qalmış əlaqələrdir. Əgər adam asılı olduğu adamla evlənsə asılılıq bitər.
* Asılılıqdan xilas olmaq üçün adamın əlaqəni sonuna qədər yaşaması lazımdır. Zərərini də faydasını da görməsi özünə dəyişə bilmək üçün bir fürsət verməsi mənasına gələ bilir.
* Bu dərdin çarəsində günahkarlıq duyğularından özünə istiqamətli mərhəmətsizcə tənqidlərdən uzaq dayanmaq lazımdır. Adamın özünə dəyər verməyi və bir fərd olmağı öyrənməsi lazımdır.
* Yoldaşlara əhəmiyyətli vəzifələr düşür. Amma yoldaşları asılı kəsləri psixoloji olaraq rahatlaşdırmaq məqsədiylə uzun uzun dinləməməlidir. Asılı adam bu vəziyyətdə rahatlamanın ardından təkrar sıxılır yoldaşlarına qaçır bir sonsuz dövr meydana gəlir. Halbuki çətinlik dozas(n)ı artdıqca adamın asılılığı buraxma yolunda hərəkətə girməsi lazımdır.
* Eşq asılılarını tamamilə tək buraxmaq da doğru deyil.
* Asılılar davamlı asılı olduqları adamı izah edərək ətraflarındakı insanları da bezdirirlər. Bu kəslərə məsələn gündə yalnız yarım saat o adam izah etmə icazəsi verilməli. Bütün gün izah etməsinə icazə vermək doğru deyil.
* Eşq asılılığı eynilə mövsümlərə bənzər. Qışda da günəş açar amma üç gün sonra yenidən qış olar. Əgər asılılar müalicə olsalar yaz mövsümü gələ bilər.