Fidel Castro'nun ölümü ilə ABŞ-Kuba əlaqələri güclənəcək
Uzun müddətdən bəri xəstə olan Kuba lideri Fidel Castro üçün 2010 son ili ola bilər. Bu olsa Kuba'nın idarəsi rəsmi olaraq qardaşı Raul'a qalacaq. Bu dəyişmə Fidel Castro'nun totalitar rejiminin saxladığı xüsusiyyətlərdən məmnunsuz olan tərəfləri məmnun edəcək. Kuba bir gecədə dəyişməyəcək ancaq Fidel'in doktrinasına aid sərtliklərə (mətbuat azadlığının məhdudlaşdırılması, immiqrantlara gətirilən məhdudlaşdırmalar və insanlara tətbiq olunan təzyiq) yenidən nəzər salınacaq.
Dahası, ABŞ ilə inkişaf etdiriləcək olan əlaqələrin altında yatan iqtisadi inkişaf fürsətinin fərqində olan Raul, Kuba hökumətinin ABŞ'a dünyagörüşünü dəyişdirəcək.
Rəqibləri ilə əlaqələrini inkişaf etdirmə yanlısı olan Barak Obama isə xarici işlər, müdafiə etmə, iç təhlükəsizlik və ticari nazirlərini Kubaya göndərəcək. Qısa bir müddət sonrasında isə Xarici işlər Naziri Hillary Clinton, Kuba ilə əlaqələrin 2013-cü ildə tamamilə düzələcəyini açıqlayacaq.
Avropa yeni iqtisadi böhran ilə qarşı-qarşıya qalacaq
Avropa 2008-ci ildəki bankçılıq böhranı və 2009-dakı iqtisadi geriləmənin ardından, 2010-da, cəmiyyət maliyyəsi böhranına səhnə ola bilər. Bu problemlər İspaniya, İrlandiya və İngiltərədə 12%-ə çıxdığı Avropada daha diqqətə çarpan. Bunun yanında 2014 ili etibarıyla Avropa daxilində hökumət borcunun 100%-i aşacağı nəzərdə tutulur. Bunun ilk siqnalı isə hökumət borcunun necə ödənəcəyi mövzusunda çaxnaşma yaşayan Yunanıstan'da bazarların çökməsi oldu
Avropa ölkələri Avronu ortaq pul vahidi olaraq istifadə etdikləri üçün də, pul isdehsal edərək borclarını bağlaya bilmir və pul vahidlərinin dəyərini salaraq ixracatlarının qapılarını aça bilmirlər. Ən yaxşı ehtimalla böhran iqtisadi yığışmağı təxirə salacaq, İspaniyada işsizlik yüzdə 20-in üzərinə qalxmasına baxmayaraq vergilər artırılacaq və İrlandiya istehlaka zərbə vuracağını bilməsinə baxmayaraq işçi ödənişlərində yüzdə 5 ilə 20 arasında kəsilməyə gedəcək. Ən pis ehtimalla, faiz nisbətlərində ciddi eniş yaşayacaq olan ölkələr əs'iklə
rini maliyyəyə etməkdə yaxşıca çətinlik çəkəkəcəklər və son olaraq inkişaf edən Avropa iqtisadiyyatı 1948-dən bəri şahid olmadığı bir vəziyyətə düşəcək.
İngiltərədə Mühafizəkar Partiya böyük itkinlərlə zəfərə çatacaq
İngiltərə'də indidən özünü göstərməyə başlayan bir mühafizəkar üstünlüyü var. Ancaq gələcək ilki seçkilərdə İşçi Partiyasına qarşı qəti bir üstünlük əldə etməyə bilərlər.Tam tərsinə, Mühafizəkar Partiya Liberal Demokratlar ilə istəmədikləri bir koalisiyaya süründürülə bilər və İngiltərə'nin çoxlu borclarının öhdəsindən gəlmək mövzusunda çox ağır tədbirlər almaq məcburiyyətində qala bilər.
İşçi Partiyası 2009-da iqtisadi böhranı sovuşdurmaq mövzusundakı cəhdlərində böyük xəyal qırıqlığı yaratdı. Qabaqda gələn sərmayəçilər ölkənin böyük zənginliyini və sterlinqin dəyər itirəcəyini düşünürlər. Avropanın digər böyük iqtisadiyyatlarının gerisində qalan İngiltərə, ciddi bir geriləmə içinə girə bilər.
Braziliya yeni Çin olacaq
Braziliyanın beynəlxalq sərmayəçilər və inkişaf etməkdə olan ölkələri izləyən iqtisadçılardan aldıqı təriflərin yanında, 2016 Olimpiadaları üçün də Rio de Janeiro'nun seçilməsi ilə kifayət qədər ön plana çıxdı. 2010-cu ilə girilməsiylə də, Braziliya'nın digər BRIC (Rusiya, Çin, Hindistan) ölkələriylə arasındakı fərqi açması gözlənilir. Rusiya Putin'in soyuqluğu, avtoritar meylləri və xarici sərmayəçilərin qorxudulması ilə yarışı çox əvvəldən buraxdı.
Hindistan güclü bir formada böyüməyə davam etməsinə baxmayaraq balanssız bir bölgədə sıxışmış vəziyyətdədir. Çin isə sərmayəçilərin arzusu olmasına baxmayaraq öz sərmayə topu, etnik qarışıqlıq və təbiət fəlakətləri səbəbiylə zirvədəki yerində sallanıyor.2010-da 10% böyümə göstərəcək Braziliya, son 30 il içində kəşf edilən ən geniş neft ehtiyatlarını ortaya çıxararaq öz təbbi ehtiyatları və hökuməti üçün iş imkanları yaradacaq. 2016-a qədər qaz və neft boru xəttlərindəki işlər yaxşıca sürətlənəcək.
İran sanksiya yağışı altında qalacaq
Etirazçılar Ahmedinejad hökumətini qınamaq üçün nizamlı olaraq küçələrə tökülərkən, İran liderinə istiqamətli tənqidlər davamlı artır. İran İnqilab Gözətçiləri nizamlı olaraq siyasi və iqtisadi güclərini artıraraq müxalifləri və ən aşağı təklif qiyməti üzərindən dövlət şirkətlərini ələ keçərir. Qısaca atmosfer diplomatiya və bazarlıq icra etmək üçün çox mənfi. Hər an təsbit edilə biləcək bir başqa gizli nüvə təsislə də ABŞ'ın sanksiyaları artırmaması, Çin və Hindistanında daha çox görməməzlikdən gəlməsi üçün bir səbəb qalmır.
Sanksiyalar təbii qaz, qida və fabrika məhsullarının beşdə ikisini idxal edən bir ölkə üçün çox ağır ola bilər. Ayrıca kasıb və orta təbəqəni vuracaq olan bu sanksiyalar, əsas hədəfə dəyəcəkdir. Bu vəziyyət insanların ehtiyaclarını aradan qaldırmaq üçün qaçaqçılığı gücləndirəcəyi kimi, İnqilab Gözətçilərinin isə qara bazarda da güclənmələrinə səbəb olacaq.
Avropadakı irqçilik sərt reaksiya görəcək
2009-cu ildə İsveçrə'nin minarələrə qadağan gətirməsi və Fransa'nın hicab istintaqa başlamasıyla cəmiyyət sahəsində ortaya çıxan ön mühakimələr üzündən siyasət çirkin bir irqçilik hərəkətinə büründü. 2010-da iqtisadi böhranın bir illuziyası olduğunun ortaya çıxmasıyla, böyük bir geri addım ümid edə bilərik. Fransa'da elə alınsa, regional seçkilərin ediləcəyi Mart ayının ardından 2005-də qızdırmalı qiyamlara səhnə olan kasıb şəhərətrafıların təkrar hərəkətlənməsi gözlənilə bilər. İşin pis tərəfi, bir çox siyasətçinin onsuz da bezməsi gözlənilən vəziyyətlərdən faydalanmağa çalışacaq olması. Sağ qanaddan səs qapma dərdində olan köç əleyhdarı Respublika başçısı Nicolas Sarkozy indidən təhlükəsizlik, köç və ‘milli şəxsiyyət' üzərində danışmağa başladı.
İsveçrənin minarələri qadağan etməsini "birinin itən milli şəxsiyyətinə duyduğu hiss" olaraq dəstəkləyən Sarkozy, təvazökar bir sağlamfikir çağırışında oldu. Mühit yavaş yavaş geriliyərkən, Müsəlmanların əksəriyyətdə olduğu şəhərətrafı məskunlaşanları isə bir zamanlar Sarkozy'un özlərinə verdiyi sözləri yerinə yetirməsini gözləyirlər. İqtisadi böhran əvvəlində belə şəhərətrafı əhalisinin üçdə biri yoxsulluq sərhədinin altında yaşayırdı və vətəndaşların 42%-i işsiz idi. Sosialistlər kimi müxalif partiyalar isə Sarkozy'nin sözdə ‘Marshall Planı' tətbiqini gözünə batıraraq seçkilərdə ona qarşı köz olaraq istifadə etməni planlayırlar. Qısaca, asan problemlərin üzərini örtmək üçün yeni problemlər yaradan siyasət, işləri yaxşıca qarışdıracaq.
Chavez yeni bir hərbi zərbə ilə qarşılaşacaq
Qlobal iqtisadi eniş və xam neftə duyulan ehtiyacın artması son 10 ildə Hugo Chavez'in əlinə əhəmiyyətli imkanlar verdi. Ancaq yaşanan son geriləmə Chavez'in küləyini alıb apardı və Latın Amerikanı 21-çi əsrin sosializm çərçivəsinə oturtma planı yarım qaldı. Hökumətin səhv qərarları və qiymətlərin sabit tutulmasına istiqamətli təəhhüdlər inflyasiyasiyanı alovlandıracaq kimi görünür.2009-da 30% yüksələn qiymətlər 2010-da daha da yüksələrək inflyasiya borcunu təqaüdçünün və kasıbın kürəyinə yükləyəcək. İnfrastruktur işlərindən qopan Chavez, ABŞ'dan sonrakı ən güclü ikinci iqtisadi ortağı olan Kolombiya'yla soyuq müharibə yaşayır.
Bu belə gedərsə fabriklərin bağlanması və süpermarketlərin boşalması ilə ən fundamental qidalar belə bahalı məhsullar halına gələcək. Neft qiymətləri yüksəlməsinə baxmayaraq Chavez hökuməti 2010-da 2%-lik bir kiçilmə yaşadı. Məhrumiyyət ilə artan cinayətlər, orta təbəqə Qərb mərkəzli istehlak gözləməsi ilə iqtidara gətirdiyi Chavez'dən qopmasına səbəb olur. Ordunun reallaşdıracağı olabiləcək bir zərbə, 21-ci əsr sosializmini 20-ci əsrin qıtlıq, yoxsulluq və xaos günlərinə çevirəcək kimi.
Pakistanda bir həbi zərbə ola bilər
Bir çox Qərbli dövlət Əfqanıs'tan Dövlət Başçısı Hamid Karzai'nin zəif və qeyri qanuni bir başçı olduğunu düşünür. Ancaq bu düşüncə Pakistan Respublika başçısı Asif Əli Zerdari ələ alındığı zaman haqsız belə deyilə bilər. Nüvə silahına sahib Zardari'nin liderliyə gəlməsinin tək səbəbi 2007 sonunda öldürülən müxalif seçicinin nümayəndəsi Benazir Butto'nun yoldaşı olması.
2009-cu ildə yalnız beş Pakistan'lıdan birinin etdiyi işi təqdir etdiyi Zərdari'nin 2010-da rəhbərlikdə qalması fəlakət gətirə bilər. Bir çox nazirin, xüsusilə ordu komandirlərinin başçılığını dəstəkləmədiyi Zərdarinin bir hərbi zərbə ilə qarşılaşması CIA agentlərinə soruşulduğunda ‘qaçınılmaz'. Əsas siyahıya görə Vaşinqton'a daha uzaq düşəcək ordu idarəsindəki Pakistan, ABŞ'ın Əfqanıstan'dakı döyüşünü daha da çətin vəziyətə sala bilər.
Çin çökməyə başlayacaq
Ənənəvi düşüncə gərəyi Çin'in iqtisadi böhranda qalib olan tərəf olduğu düşünülür. Nə də olsa hər il 8% inkişaf göstərən Çin siyasi olaraq möhkəm duruşunun yanında bankların verdiyi trilyonlarla borc ilə nağd zəngini olaraq dayanır. Ancaq bu vəziyyət iqamətgah və hissə bazarlarında inflyasiyani tətiklədiyi kimi, sərmayəçiləri qorxutmağa başladı. Ancaq çoxalmağa başlayan borc, sərmayə fondları üzərindəki narahatlığı artırdı. İqtisadi səlahiyyətlilərinin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Pekin polad, beton və kimyəvi istehsalını dövlət qaynaqlı istehsal proyektlərini reallaşdırmaq üçün gücləndirməyi davam etdirir.
Bir tərəfdən yaşıl enerjiyə 600 milyard sərmayə qoyan Çin, Avropa Ticarət Komissiyası hesabatına görə ehtiyacın üzərində külək gücü çıxarır. Nəticə Çin borcun çoxalması və qlobal inflyasiyanın təkrar idarədən çıxmasına gətirib çıxarmaq olacaq. Əgər bu vəziyyət bir banklar böhranı, ticarət döyüşü ya da Çinin böyüməsindəki bir yavaşlamaqla eyni ana bərabər gəlirsə, qlobal sahədə yeni və böyük bir böhran qaçınılmaz olacaq.
Əfqanıstan qarışıqlığı azalacaq
İraqda 2007 ilində çaxnaşma verən qarşıdurmalar optimizmə icazə vermirdi. Yalnız Bağdad'da hər gün meyitxanaya göndərilən 40-50 cəsəd partlaq verən vətəndaş döyüşün ən açıq göstəricisi idi. Ancaq 2007-in sonuyla ABŞ ordusunun vətəndaş əhalisi qorumağa başlaması, şiddət hadisələrinin ciddi dərəcədə azalmasını təmin etdi. Əfqanıstan 2009-da yaxşıca qarışmağa başladığı kimi, bəziləri irəlisi üçün İraq'dan daha pessimist görüşlər bəsləyir. Ancaq Əfqanıstan'dakı ABŞ güclərinin komandiri General Stanley McChrsytal, İraq'dan dərs çıxardığını ifadə etdi.
McChrystal, Sentyabr ayında vətəndaşların ölümünə səbəb olan bir NATO bombalı hücumu haqqında ciddi bir istintaq başlatmışdı. Qısaca İraq'da olduğu kimi vətəndaşları qorumağa niyyətli görünən McChrsytal, ordunun cəmiyyət içinə yayılması ilə çox daha yaxşı kəşfiyyat yığa biləcək. Taliban'ın gizli məntiqi şəbəkəsi və sığınacaqları təsbit edilərək təşkilata ciddi bir zərbə vurulacaq. Nəticə olaraq 2010-cu ildəki Əfqanıstanın, 2007-ci ildəki İraq'dan çox fərqli olacağını düşünə bilərik.
Uzun müddətdən bəri xəstə olan Kuba lideri Fidel Castro üçün 2010 son ili ola bilər. Bu olsa Kuba'nın idarəsi rəsmi olaraq qardaşı Raul'a qalacaq. Bu dəyişmə Fidel Castro'nun totalitar rejiminin saxladığı xüsusiyyətlərdən məmnunsuz olan tərəfləri məmnun edəcək. Kuba bir gecədə dəyişməyəcək ancaq Fidel'in doktrinasına aid sərtliklərə (mətbuat azadlığının məhdudlaşdırılması, immiqrantlara gətirilən məhdudlaşdırmalar və insanlara tətbiq olunan təzyiq) yenidən nəzər salınacaq.
Dahası, ABŞ ilə inkişaf etdiriləcək olan əlaqələrin altında yatan iqtisadi inkişaf fürsətinin fərqində olan Raul, Kuba hökumətinin ABŞ'a dünyagörüşünü dəyişdirəcək.
Rəqibləri ilə əlaqələrini inkişaf etdirmə yanlısı olan Barak Obama isə xarici işlər, müdafiə etmə, iç təhlükəsizlik və ticari nazirlərini Kubaya göndərəcək. Qısa bir müddət sonrasında isə Xarici işlər Naziri Hillary Clinton, Kuba ilə əlaqələrin 2013-cü ildə tamamilə düzələcəyini açıqlayacaq.
Avropa yeni iqtisadi böhran ilə qarşı-qarşıya qalacaq
Avropa 2008-ci ildəki bankçılıq böhranı və 2009-dakı iqtisadi geriləmənin ardından, 2010-da, cəmiyyət maliyyəsi böhranına səhnə ola bilər. Bu problemlər İspaniya, İrlandiya və İngiltərədə 12%-ə çıxdığı Avropada daha diqqətə çarpan. Bunun yanında 2014 ili etibarıyla Avropa daxilində hökumət borcunun 100%-i aşacağı nəzərdə tutulur. Bunun ilk siqnalı isə hökumət borcunun necə ödənəcəyi mövzusunda çaxnaşma yaşayan Yunanıstan'da bazarların çökməsi oldu
Avropa ölkələri Avronu ortaq pul vahidi olaraq istifadə etdikləri üçün də, pul isdehsal edərək borclarını bağlaya bilmir və pul vahidlərinin dəyərini salaraq ixracatlarının qapılarını aça bilmirlər. Ən yaxşı ehtimalla böhran iqtisadi yığışmağı təxirə salacaq, İspaniyada işsizlik yüzdə 20-in üzərinə qalxmasına baxmayaraq vergilər artırılacaq və İrlandiya istehlaka zərbə vuracağını bilməsinə baxmayaraq işçi ödənişlərində yüzdə 5 ilə 20 arasında kəsilməyə gedəcək. Ən pis ehtimalla, faiz nisbətlərində ciddi eniş yaşayacaq olan ölkələr əs'iklə
rini maliyyəyə etməkdə yaxşıca çətinlik çəkəkəcəklər və son olaraq inkişaf edən Avropa iqtisadiyyatı 1948-dən bəri şahid olmadığı bir vəziyyətə düşəcək.
İngiltərədə Mühafizəkar Partiya böyük itkinlərlə zəfərə çatacaq
İngiltərə'də indidən özünü göstərməyə başlayan bir mühafizəkar üstünlüyü var. Ancaq gələcək ilki seçkilərdə İşçi Partiyasına qarşı qəti bir üstünlük əldə etməyə bilərlər.Tam tərsinə, Mühafizəkar Partiya Liberal Demokratlar ilə istəmədikləri bir koalisiyaya süründürülə bilər və İngiltərə'nin çoxlu borclarının öhdəsindən gəlmək mövzusunda çox ağır tədbirlər almaq məcburiyyətində qala bilər.
İşçi Partiyası 2009-da iqtisadi böhranı sovuşdurmaq mövzusundakı cəhdlərində böyük xəyal qırıqlığı yaratdı. Qabaqda gələn sərmayəçilər ölkənin böyük zənginliyini və sterlinqin dəyər itirəcəyini düşünürlər. Avropanın digər böyük iqtisadiyyatlarının gerisində qalan İngiltərə, ciddi bir geriləmə içinə girə bilər.
Braziliya yeni Çin olacaq
Braziliyanın beynəlxalq sərmayəçilər və inkişaf etməkdə olan ölkələri izləyən iqtisadçılardan aldıqı təriflərin yanında, 2016 Olimpiadaları üçün də Rio de Janeiro'nun seçilməsi ilə kifayət qədər ön plana çıxdı. 2010-cu ilə girilməsiylə də, Braziliya'nın digər BRIC (Rusiya, Çin, Hindistan) ölkələriylə arasındakı fərqi açması gözlənilir. Rusiya Putin'in soyuqluğu, avtoritar meylləri və xarici sərmayəçilərin qorxudulması ilə yarışı çox əvvəldən buraxdı.
Hindistan güclü bir formada böyüməyə davam etməsinə baxmayaraq balanssız bir bölgədə sıxışmış vəziyyətdədir. Çin isə sərmayəçilərin arzusu olmasına baxmayaraq öz sərmayə topu, etnik qarışıqlıq və təbiət fəlakətləri səbəbiylə zirvədəki yerində sallanıyor.2010-da 10% böyümə göstərəcək Braziliya, son 30 il içində kəşf edilən ən geniş neft ehtiyatlarını ortaya çıxararaq öz təbbi ehtiyatları və hökuməti üçün iş imkanları yaradacaq. 2016-a qədər qaz və neft boru xəttlərindəki işlər yaxşıca sürətlənəcək.
İran sanksiya yağışı altında qalacaq
Etirazçılar Ahmedinejad hökumətini qınamaq üçün nizamlı olaraq küçələrə tökülərkən, İran liderinə istiqamətli tənqidlər davamlı artır. İran İnqilab Gözətçiləri nizamlı olaraq siyasi və iqtisadi güclərini artıraraq müxalifləri və ən aşağı təklif qiyməti üzərindən dövlət şirkətlərini ələ keçərir. Qısaca atmosfer diplomatiya və bazarlıq icra etmək üçün çox mənfi. Hər an təsbit edilə biləcək bir başqa gizli nüvə təsislə də ABŞ'ın sanksiyaları artırmaması, Çin və Hindistanında daha çox görməməzlikdən gəlməsi üçün bir səbəb qalmır.
Sanksiyalar təbii qaz, qida və fabrika məhsullarının beşdə ikisini idxal edən bir ölkə üçün çox ağır ola bilər. Ayrıca kasıb və orta təbəqəni vuracaq olan bu sanksiyalar, əsas hədəfə dəyəcəkdir. Bu vəziyyət insanların ehtiyaclarını aradan qaldırmaq üçün qaçaqçılığı gücləndirəcəyi kimi, İnqilab Gözətçilərinin isə qara bazarda da güclənmələrinə səbəb olacaq.
Avropadakı irqçilik sərt reaksiya görəcək
2009-cu ildə İsveçrə'nin minarələrə qadağan gətirməsi və Fransa'nın hicab istintaqa başlamasıyla cəmiyyət sahəsində ortaya çıxan ön mühakimələr üzündən siyasət çirkin bir irqçilik hərəkətinə büründü. 2010-da iqtisadi böhranın bir illuziyası olduğunun ortaya çıxmasıyla, böyük bir geri addım ümid edə bilərik. Fransa'da elə alınsa, regional seçkilərin ediləcəyi Mart ayının ardından 2005-də qızdırmalı qiyamlara səhnə olan kasıb şəhərətrafıların təkrar hərəkətlənməsi gözlənilə bilər. İşin pis tərəfi, bir çox siyasətçinin onsuz da bezməsi gözlənilən vəziyyətlərdən faydalanmağa çalışacaq olması. Sağ qanaddan səs qapma dərdində olan köç əleyhdarı Respublika başçısı Nicolas Sarkozy indidən təhlükəsizlik, köç və ‘milli şəxsiyyət' üzərində danışmağa başladı.
İsveçrənin minarələri qadağan etməsini "birinin itən milli şəxsiyyətinə duyduğu hiss" olaraq dəstəkləyən Sarkozy, təvazökar bir sağlamfikir çağırışında oldu. Mühit yavaş yavaş geriliyərkən, Müsəlmanların əksəriyyətdə olduğu şəhərətrafı məskunlaşanları isə bir zamanlar Sarkozy'un özlərinə verdiyi sözləri yerinə yetirməsini gözləyirlər. İqtisadi böhran əvvəlində belə şəhərətrafı əhalisinin üçdə biri yoxsulluq sərhədinin altında yaşayırdı və vətəndaşların 42%-i işsiz idi. Sosialistlər kimi müxalif partiyalar isə Sarkozy'nin sözdə ‘Marshall Planı' tətbiqini gözünə batıraraq seçkilərdə ona qarşı köz olaraq istifadə etməni planlayırlar. Qısaca, asan problemlərin üzərini örtmək üçün yeni problemlər yaradan siyasət, işləri yaxşıca qarışdıracaq.
Chavez yeni bir hərbi zərbə ilə qarşılaşacaq
Qlobal iqtisadi eniş və xam neftə duyulan ehtiyacın artması son 10 ildə Hugo Chavez'in əlinə əhəmiyyətli imkanlar verdi. Ancaq yaşanan son geriləmə Chavez'in küləyini alıb apardı və Latın Amerikanı 21-çi əsrin sosializm çərçivəsinə oturtma planı yarım qaldı. Hökumətin səhv qərarları və qiymətlərin sabit tutulmasına istiqamətli təəhhüdlər inflyasiyasiyanı alovlandıracaq kimi görünür.2009-da 30% yüksələn qiymətlər 2010-da daha da yüksələrək inflyasiya borcunu təqaüdçünün və kasıbın kürəyinə yükləyəcək. İnfrastruktur işlərindən qopan Chavez, ABŞ'dan sonrakı ən güclü ikinci iqtisadi ortağı olan Kolombiya'yla soyuq müharibə yaşayır.
Bu belə gedərsə fabriklərin bağlanması və süpermarketlərin boşalması ilə ən fundamental qidalar belə bahalı məhsullar halına gələcək. Neft qiymətləri yüksəlməsinə baxmayaraq Chavez hökuməti 2010-da 2%-lik bir kiçilmə yaşadı. Məhrumiyyət ilə artan cinayətlər, orta təbəqə Qərb mərkəzli istehlak gözləməsi ilə iqtidara gətirdiyi Chavez'dən qopmasına səbəb olur. Ordunun reallaşdıracağı olabiləcək bir zərbə, 21-ci əsr sosializmini 20-ci əsrin qıtlıq, yoxsulluq və xaos günlərinə çevirəcək kimi.
Pakistanda bir həbi zərbə ola bilər
Bir çox Qərbli dövlət Əfqanıs'tan Dövlət Başçısı Hamid Karzai'nin zəif və qeyri qanuni bir başçı olduğunu düşünür. Ancaq bu düşüncə Pakistan Respublika başçısı Asif Əli Zerdari ələ alındığı zaman haqsız belə deyilə bilər. Nüvə silahına sahib Zardari'nin liderliyə gəlməsinin tək səbəbi 2007 sonunda öldürülən müxalif seçicinin nümayəndəsi Benazir Butto'nun yoldaşı olması.
2009-cu ildə yalnız beş Pakistan'lıdan birinin etdiyi işi təqdir etdiyi Zərdari'nin 2010-da rəhbərlikdə qalması fəlakət gətirə bilər. Bir çox nazirin, xüsusilə ordu komandirlərinin başçılığını dəstəkləmədiyi Zərdarinin bir hərbi zərbə ilə qarşılaşması CIA agentlərinə soruşulduğunda ‘qaçınılmaz'. Əsas siyahıya görə Vaşinqton'a daha uzaq düşəcək ordu idarəsindəki Pakistan, ABŞ'ın Əfqanıstan'dakı döyüşünü daha da çətin vəziyətə sala bilər.
Çin çökməyə başlayacaq
Ənənəvi düşüncə gərəyi Çin'in iqtisadi böhranda qalib olan tərəf olduğu düşünülür. Nə də olsa hər il 8% inkişaf göstərən Çin siyasi olaraq möhkəm duruşunun yanında bankların verdiyi trilyonlarla borc ilə nağd zəngini olaraq dayanır. Ancaq bu vəziyyət iqamətgah və hissə bazarlarında inflyasiyani tətiklədiyi kimi, sərmayəçiləri qorxutmağa başladı. Ancaq çoxalmağa başlayan borc, sərmayə fondları üzərindəki narahatlığı artırdı. İqtisadi səlahiyyətlilərinin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Pekin polad, beton və kimyəvi istehsalını dövlət qaynaqlı istehsal proyektlərini reallaşdırmaq üçün gücləndirməyi davam etdirir.
Bir tərəfdən yaşıl enerjiyə 600 milyard sərmayə qoyan Çin, Avropa Ticarət Komissiyası hesabatına görə ehtiyacın üzərində külək gücü çıxarır. Nəticə Çin borcun çoxalması və qlobal inflyasiyanın təkrar idarədən çıxmasına gətirib çıxarmaq olacaq. Əgər bu vəziyyət bir banklar böhranı, ticarət döyüşü ya da Çinin böyüməsindəki bir yavaşlamaqla eyni ana bərabər gəlirsə, qlobal sahədə yeni və böyük bir böhran qaçınılmaz olacaq.
Əfqanıstan qarışıqlığı azalacaq
İraqda 2007 ilində çaxnaşma verən qarşıdurmalar optimizmə icazə vermirdi. Yalnız Bağdad'da hər gün meyitxanaya göndərilən 40-50 cəsəd partlaq verən vətəndaş döyüşün ən açıq göstəricisi idi. Ancaq 2007-in sonuyla ABŞ ordusunun vətəndaş əhalisi qorumağa başlaması, şiddət hadisələrinin ciddi dərəcədə azalmasını təmin etdi. Əfqanıstan 2009-da yaxşıca qarışmağa başladığı kimi, bəziləri irəlisi üçün İraq'dan daha pessimist görüşlər bəsləyir. Ancaq Əfqanıstan'dakı ABŞ güclərinin komandiri General Stanley McChrsytal, İraq'dan dərs çıxardığını ifadə etdi.
McChrystal, Sentyabr ayında vətəndaşların ölümünə səbəb olan bir NATO bombalı hücumu haqqında ciddi bir istintaq başlatmışdı. Qısaca İraq'da olduğu kimi vətəndaşları qorumağa niyyətli görünən McChrsytal, ordunun cəmiyyət içinə yayılması ilə çox daha yaxşı kəşfiyyat yığa biləcək. Taliban'ın gizli məntiqi şəbəkəsi və sığınacaqları təsbit edilərək təşkilata ciddi bir zərbə vurulacaq. Nəticə olaraq 2010-cu ildəki Əfqanıstanın, 2007-ci ildəki İraq'dan çox fərqli olacağını düşünə bilərik.
Xəbər Xasiyyətcə necə insansan?
Xəbər Həyatın yükünü daşıya bilirsən?
Xəbər Paxıllıq
Xəbər Ətirlərdən necə istifadə etmək olar?
Xəbər Rafet El Roman - Senden Sonra 2012 Yeni
Xəbər A qayınana, qayınana...
Xəbər Pit10 Beni burdan cikarin ....
Xəbər Forumu gerçək həyatla qarışdıranlar
Xəbər Uğur qazanmanın başlıca düşmənləri
Xəbər LovE